2 เมษายน ของทุกปี เป็นวันอนุรักษ์มรดกไทย

คณะรัฐมนตรีได้มีมติ  เมื่อวันที่ ๒๖  กุมภาพันธ์  พุทธศักราช  ๒๕๒๘  ประกาศให้วันที่  ๒  เมษายนของทุกปี  ซึ่งเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  เป็น “วันอนุรักษ์มรดกไทย” เพื่อเทิดพระเกียรติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่ทรงประกอบพระกรณียกิจทางด้านการอนุรักษ์และสืบสานมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของ ชาติอันเป็นอเนกประการ รวมถึงเพื่อรณรงค์สร้างความเข้าใจ สำนึกรักและหวงแหนในมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติ รวมทั้งให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการรักษามรดกทางวัฒนธรรมอันเป็น เอกลักษณ์ของชาติมายิ่งขึ้น

      การดำเนินงานวันอนุรักษ์มรดกไทย  เริ่มตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๒๘  เป็นต้นมา ได้ดำเนินการโดย ความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน รวมทั้งกิจกรรมเนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย ได้แก่ การประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติบุคคลและองค์กรที่มีผลงานดีเด่นด้านอนุรักษ์ มรดกไทย โดยได้รับพระราชทานเข็มเกียรติคุณวันอนุรักษ์มรดกไทย และการจัดกิจกรรมต่าง ๆ

      ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๕๓๑ คณะกรรมการอำนวยการวันอนุรักษ์มรดกไทย ได้ถวายพระสมัญญาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่าทรงเป็น “เอกอัครราชูปถัมภกมรดกวัฒนธรรมไทย” และ “วิศิษฏศิลปิน” เมื่อพุทธศักราช ๒๕๕๖ หมายความว่า ทรงพระปรีชาสามารถในการเป็นศิลปิน ทรงมีคุณูปการต่องานศิลปวัฒนธรรมไทย และทรงเป็นเมธีทางด้านวัฒนธรรม และได้กำหนดคำขวัญวันอนุรักษ์มรดกไทย คือ “การรักษามรดกไทย เป็นการรักษาชาติ” รวมทั้งได้กำหนดคำจำกัดความของมรดกไทยว่า หมายถึง มรดกไทยทางด้านศิลปวัฒนธรรมที่แสดงออกถึงเอกลักษณ์ความเป็นชาติ ได้แก่ โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ โบราณสถาน วรรณกรรม ศิลปหัตถกรรม นาฏศิลป์ และดนตรี ตลอดจนวิถีการดำเนินชีวิตและคุณค่าประเพณีต่างๆ อันเป็นผลผลิตร่วมกันของผู้คนในผืนแผ่นดินในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา

วัตถุประสงค์ของการจัดงานวันอนุรักษ์มรดกไทย
1. เพื่อรณรงค์ให้ประชาชนได้ตระหนักถึงความสำคัญและเห็นคุณค่ามรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติ
2. เพื่อรณรงค์ให้มีการสงวนรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติอย่างถูกวิธี
3. เพื่อส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนและภาคเอกชนได้มีความรู้สึกร่วมในความเป็นเจ้าของโบราณสถาน โบราณวัตถุและร่วมรับผิดชอบดูแลทะนุบำรุงรักษาได้เป็นมรดกไทยประจำถิ่น
4. เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในท้องถิ่น
5. เพื่อลดอัตราการสูญเสีย และการถูกทำลายของโบราณสถานโบราณวัตถุให้น้อยลง
6. เพื่อสกัดกั้นอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติ ซึ่งมีผลให้วัฒนธรรมไทยเบี่ยงเบนเปลี่ยนทิศทางไป